Başaralızade Mustafa Efendi 1930’lu yıllarda İstanbul Üsküdar’da Tekel İdaresi’nden tütün işletme tesislerini kiralamış. Yaklaşık 80-100 kadının çalıştığı tesislerde işledikleri tütünleri yurt dışına ihraç ediyormuş. Selanik’ten gelmiş Ali Ulvi isminde çok güzel sülüs yazısı yazan birisini yanına muhasebeci olarak almış.
(Tekel-Yaprak tütün depoları) resmi
Muhasebecisi Ali Ulvi, Başaralı Mustafa Efendi’ye karşı o kadar güven sağlamış ki, hanımına “On iki evladımdan hayırlı çıktı çok güzel çalışıyor” dermiş.
Üsküdar Şemsipaşa’da kiraladığı köşkte Karabaş isimli köpeği kolundan ısırmış. Köşk’e gelen doktorlar gerekli tedavileri yapıp dinlenmesini istemişler. Mustafa dedenin bir alışkanlığı varmış, yatarken saatini, cüzdanını, mührünü yastığının altına koyarmış. Muhasebecisi Selanik’li Ali Ulvi geçmiş olsun ziyaretine gelmiş. Başaralızade Mustafa Efendi tuvalete gitmiş bunu fırsat bilen Selanik’li Ali Ulvi yastığın altından mühürünü çalmış.
Tekel’e gidip, o zamanki ismi Reciye, “Başaralızade Mustafa Efendi’nin selamı var, kendisi rahatsız mühürünü gönderdi. Paraya ihtiyacı var, almam için beni görevlendirdi” demiş.
Mustafa Efendi’nin her zaman para tahsilatını yapan muhasebecisinin sözüne inanmışlar. Gerekli yerlere mühürü basmış, büyük miktarda parayı vermişler. Muhasebecisi parayı almış önce Yunanistan’a kaçmış. Daha sonra da Amerika’ya gitmiş.
Başaralızade Mustafa Efendi 1930’lu yılların başında Tekel’e borcunu ödemek için İstanbul’daki mal varlıklarını satmış. Konya’daki Başaralı Konağını, üçe bölmek suretiyle üç ayrı kişiye satmış. Başaralı otelini ve çarşısını, ayrıca koyun ve keçi sürülerinin yanında çok cins Arap atlarını ve develerini de satmak mecburiyetinde kalmış.
Başaralı Oteli ve Çarşı’nın yarısı 1970’li yıllarda yıkılmış yerine bina yapılmış diğer yarısı da Konya Büyükşehir Belediyesi’nce yeni cadde açmak için istimlak edilip 1998 yılında yıkıldı. Bu anıyı 95 yaşındaki son çocuğu Bekir Sıtkı Başaralı anlattı.
Beşir Sıtkı Başaralı 95 yaşında