Sultan IV. Murat’ın danışmanı Koçi Bey, 1630 da sultan için yazdığı risalede, Osmanlı
i.mparatorluğunda gerileyişin sebepleri üzerinde durmuş, özellikle ahlak buhranı ve iltimasın yaygın etkisini belirtmiştir.(1)Yavuz Sultan Selim, Mısır seferinden dönüşte vezirine:-“Devlet nasıl batar?” diye sormuş, veziri de:-“ Rüşvet kapıları açılırsa Sultanım!” cevabını vermiştir.
Bu cevap karşısında Y. S. Selim:-“Allah rüşvet alana da verene de lanet etsin.” diye beddua etmekten kendini alamamıştır.Şöyle anlatırlar: iki arkadaş yolda giderken bir kuş öter. İkisi de kuşun kendisi için öttüğünü söyler. Anlaşamazlar. Derler ki, yarın muhtara gidelim aramızı bulsun. Akşamdan biri bir oğlak, diğeri de bir kuzuyu muhtarın kapısından itip, meseleyi anlatarak kendisinin haklı çıkarılmasını ister.
Ertesi gün gelirler, durumu anlatırlar. Muhtar:-“O kuş ne senin için ne de senin için öttü. O kuş benim için öttü” der. Rüşvet, ne alana yarar ne de verene. Rüşvet, kötü bir ahlaksızlıktır, düşmana yarar. Islak elbise gibi alan da veren de ürperir.
Sonra ikisi de alışır gider. Alıp verenler üzerinde olumsuz etkilere neden olur. Görevini kötüye kullanma, haksız kazanç sağlama alışkanlığı yayılır. Rüşvet almak adeta meşrulaşır. Zulüm artar.
