1980-83 YILI TÜRKİYE’NİN SİYASİ VE EKONOMİK DURUMU

1983 yılında ülke ekonomisi pek iç açıcı değildi. OPEC üyeleri petrol fiyatını 1979 ve 1980’de ikinci kez yüzde 150 oranında artırdı. Bu şok Türkiye’yi yoğun ekonomik kriz yaşarken yakaladı.

Bülent Ecevit’in ekonomiyi bilmemesi, daha önce uygulanan piyasa ekonomisinden kontrollü ekonomiye geçişte önemli rol oynadı.

İşsizlik oranı yüzde 20’lere yaklaşmış, enflasyon yüzde 64’e yükselmişti. Pek çok temel tüketim maddesi karaborsaya düşmüştü. Benzin, tüp, ampul bulunamıyordu. Enflasyonu kontrol altına almak, dış kaynak açığını kapatmak ve ekonomiyi yeniden işler hale getirmek için 1980 yılı başında bir azınlık hükümeti kuran Süleyman Demirel, ekonominin başına tam yetki ile Turgut Özal’ı getirdi. Turgut Özal da kurduğu ekiple ünlü 24 Ocak kararlarını yürürlüğe koydu. 24 Ocak kararları ile birlikte Türk lirası yüzde 48,6 oranında devalüe edildi. Askeri darbenin ardından 24 Ocak kararları yürürlüğe kondu. Alınan tedbirler sonucunda 1978’de 2.3 milyar dolar olan ihracat 1983’te 5.7 milyar dolara çıktı.

O yıllarda dış ticaret açığı 3.6 milyar dolar, bütçe açığı ise 2.5 milyar dolar olarak gerçekleşti.

Bütçe açığının ulaştığı rakam, bir önceki yıla göre yüzde 150 arttı. 1986 yılında kamu harcamalarının artması nedeniyle ekonomik dengesizlik yaşandı ve tekrar devalüasyon yapıldı.

1983 yılından önce siyasal partilerin faaliyetlerini yerine getirmelerini kolaylaştırmak ve mali sorunların çözümü konusunda partilere kamu bütçesinden Devlet yardımı yapılmıyordu. Bu nedenle siyasal hayat içinde var olabilmek için parti yapılarının güçlü olması zorunluydu. İlk planda bina, araç, gereç, personel giderlerin karşılanması için önemli bir finansman kaynağına ihtiyaç vardı.

Ülke ekonomisi zor durumda buna bağlı olarak vatandaşlarımız da ekonomik sıkıntılar içerisinde idi. Demokrasinin vazgeçilmez unsuru olan siyasi partileri yeniden kurmak için, siyaset yapmak isteyen kişilerin ekonomik katkıları ile partilerin kurulması çok zordu. Yine de, kısa sürede demokrasiye geçiş isteği içinde olan vatandaşların küçük parasal yardımlarıyla parti il ve ilçe teşkilatlarının kurulması sağlandı.