Konya Selçuklunun başkentliğini yıllarca yapmış bir şehir. Kökü çok derinlere gidiyor, bir çok medeniyeti bağrında barındırıyor.
Yüzlerce Selçuklu beylik ve Osmanlı eserine sahip olan
Konya’nın çok zengin olan tarihi eserleri bir kısmı korunamadığından ve bakımları yapılamadığından yok olmuşlar.
Mimari özelliğe sahip çeşitli yapıların bir çoğu şehrin imar faaliyetleri içinde zamanın Belediye Başkanları yol açmak, meydan, yeni bina yapmak için kazma kürekle yıktırmışlar.
Konya Büyük Şehir Belediyesi Türbe arkasında kentsel dönüşüm yapacağını bilboardlarda şehrin her köşesinde ilan etmiş.
Topkapı Sarayından sonra yerli yabancı turistlerin en çok ziyaret ettiği yer olan Mevlana Türbesi arkasında kentsel dönüşüm yapılırken eski Konya evleri ve konaklarının bazı örnekleri yapılarak günümüze taşınması gerekir diye düşünüyorum.
Konya’da eski dönemlerde söylenen bir söz varmış (Türbe önünde evi, Kapı Cami yanında dükkanı, Meramda bağı) varsa hali vakti yerinde olan rahat yaşayan aileler için söylenirmiş.
Büyük dedem Başaralı Zade Mustafa Efendi (Mustafa Lütfi Başaralı) babaannemin babası kardeşi dedemin babası kara Mehmet ağa (Mehmet Başaran) birlikte 1900 yılında başlayıp 1903 yılında o günün zor şartları içinde üç yılda yaklaşık 500 bin altın harcayarak tamamlamışlar.
Babaannemin kardeşi 12. Çocuğu huzur evinde 96 yaşında vefat eden Bekir Sıtkı Başaralı söyledi.
Konyaya elektrik dağıtımı yapılmay başladığı zaman 2017 yılında ilk olarak Hükümet konağına bağlanmış ikinci olarak ta Başaralı konağına bağlanmış.
Büyük dedem bu konakta 3 hanımı ile birlikte yatak katındayan yana yana odalarda 12 çocuğu ile birlikte yaklaşık 30 yıl yaşamışlar.
Dedem 1955 tarihinde vefat etti mezarı üçler mezarlığında.
Mezar taşında tüccar hayırsever kişi olarak yazılı.
Başaralı konağı ve Başaralı Oteli ve Çarşısı yol açmak için zamanın Belediye Başkanları tarafından yıkıldı
1-BAŞARALI KONAĞI
Mevlana türbesi yanında yapılan Konya’nın en büyük konağı bahçe içerisinde üç girişli her girişten toplam 22 oda toplam 66 oda ve müştemilat oluşmuştur.
Bodrum katta nakliye işlerinde kullandıkları zamanın tırları develerin ve cins atların ahırları samanlık ve depolar ile zemin katta, 1. 2 katlarda 6 oda ve çatı katında 4 oda toplam 22 adet yaşam odası ve müştemilatı var.
Zamanın en iyi Rum ve Ermeni ustalarına Osmanlı ve Selçuklu mimarisinden esinlenerek yaptırılmış.
Büyük dedem 3 hanımı ve12 çocuğu 1935 yıllına kadar yaklaşık 32 yıl hep birlikte bu konakta yaşamışlar.
2-BAŞARALI OTELİ VE ÇARŞISI
Kapı Cami karşısında Hükümet konağına bakan Konya’nın ilk otel ve çarşısını 1900 yılında Başaralı konağı ile beraber yaptırmaya karar vermişler.
Üst katta 54 müstakil odası otelin altında 33 dükkandan oluşan çarşıyı binayı 3 yıl içerisinde yaptırmışlar. 1903 tarihinde işletmeye açmışlar.
Başaralı Zade Mustafa efendi Kurtuluş savaşı öncesi Konya’da Kuvayı Milliye cemiyetinin kurulmasına öncülük etmiş büyük maddi yardım etmiş.
Atatürk’ün Konya’ya gelişleri esnasında Başaralı otelinde heyet içinde bulunan Atatürk, İsmet İnönü, Kazım Karabekir Paşa ve yüksek rütbeli subayları misafir etmişler.
O yıllarda Başaralı otelinde Abdül Halil Rende bir müddet yöneticilik yapmış. Daha sonra Halep ve Konya Valiliği görevlerinde bulunmuş. Türkiye Büyük Millet Meclisinde 2,3,4,5,7,8 dönem Mebus olarak ve uzun yıllar Maliye Bakanı olarak görev yapmış,
Başaralı Zade Mustafa efendi medrese mezunu yardımsever kişiliği yanında ekonomik gücü olan tüccar ve iş adamı.
Halkı ve ülkesi için çalışan ülke siyasetini takip eden bir kişi olması münasebetiyle Mustafa Kemal Paşa kendisine Konya Mebusu olmasını teklif etmiş.
Başaralı Zade Mustafa efendi de Paşam ben tüccar ve iş adamıyım işimin başında çalışanlarımla birlikte ülkemizin kurtulması için verdiğimiz mücadelede maddi ve manevi gücümle sizinle birlikte çalışacağım.
Sizinle birlikte çalışacak diğer arkadaşlarımızın Konya mebus olmasını isterim demiş.
Ayrıca Paşam bu fakir halktan toplanan paralardan her ay Mebusların 500 lira aylık alması bana göre helal değil Mebusluk görevi parayla yapılmaz.
Vatan ve millet aşkıyla maaş almadan yapılacak önemli bir vazife diyerek affını istemiş.
Başaralı Oteli ve çarşı bir kısmı yeni bina yapmak için bir kısmı da 1998 yılında Belediye başkanı Halil Ürün zamanında yıkıldı. Yerine yapılan Larende caddesine bağlayan yeni caddeyede benimde meclis üyesi olarak görev yaptığım zamanda Başaralı caddesi ismi verildi.
